In het kader van Beter Bestuurlijk Beleid, de reorganisatieoperatie van de Vlaamse overheid, werd met ingang van 1 juli 2006 de VMSW (voluit Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen) opgericht. De VMSW is een extern verzelfstandigd agentschap met rechtspersoonlijkheid binnen het beleidsdomein Ruimtelijke Ordening, Woonbeleid en Onroerend Erfgoed.
De VMSW is de rechtsopvolger van de Vlaamse Huisvestingsmaatschappij.
De Vlaamse Huisvestingsmaatschappij was in Vlaanderen op haar beurt de opvolger van enerzijds de Nationale Maatschappij voor de Huisvesting (NMH) en van anderzijds de afdeling Huisvesting van de Nationale Landmaatschappij (NLM).
Bij de wet van 11 oktober 1919 werd de Nationale Maatschappij voor Goedkope Woningen en Woonvertrekken, de latere Nationale Maatschappij voor de Huisvesting (NMH), opgericht. Onder impuls van die NMH werd een steeds groeiend aantal maatschappijen opgericht met het doel bescheiden, doch gezonde, comfortabele en betaalbare woningen te bouwen voor de verhuring aan mingegoeden.
De huisvestingsvoorwaarden van vooral de arbeiders in de grootsteden en in de industriële centra waren bij het begin van de 20e eeuw immers ronduit schrijnend: woningen zonder het minste comfort en meestal onder de meest ongezonde voorwaarden.
Bij koninklijk besluit van 27 februari 1935 werd de Nationale Maatschappij voor de Kleine Landeigendom (NMKL), de latere Nationale Landmaatschappij (NLM), opgericht.
Van bij de start heeft de NMKL geijverd voor de verbetering van de sociale huisvesting op het platteland, met vooral aandacht voor de eigen woning. Zowat overal werden initiatieven genomen voor de oprichting van gewestelijke maatschappijen in coöperatieve vorm. Enerzijds werd het privé-initiatief aangemoedigd door het toekennen van goedkope leningen op lange termijn aan particuliere bouwers (met als voorwaarde dat het bouwperceel een minimumoppervlakte van 10 a zou beslaan om het gezin in de gelegenheid te stellen aan kleinlandbouw te doen en aldus te besparen op de kosten voor levensonderhoud) en anderzijds werd aan groepsbouw van kleine landeigendommen gedaan.
De wet van 28 december 1984 voorzag in de afschaffing van de NMH en de NLM .
In Wallonië werd de Société Wallonne du Logement (SWL) opgericht en in Brussel de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij (BGHM)
In Vlaanderen werd bij decreet van 21 december 1988 de Vlaamse Huisvestingsmaatschappij (VHM) opgericht. In het Staatsblad van 14 augustus 1990 verschenen de besluiten van 27 juli 1990, waarbij de VHM met terugwerkende kracht op 1 januari 1990 haar bevoegdheden toebedeeld kreeg. Via haar sociale huisvestingsmaatschappijen was de VHM tot 1 juli 2006 bevoegd voor de sociale huisvesting in Vlaanderen, zowel wat huren, kopen als lenen betreft.
De sociale huisvestingsmaatschappijen (SHM’s) zijn ontstaan uit gemeentelijke initiatieven (één of meer gemeentebesturen) en hebben de vorm van handelsvennootschappen.
De maatschappelijke aandelen worden voornamelijk onderschreven door het (de) initiatiefnemende gemeentebestu(u)r(en), het (de) lokale OCMW(‘s) (welzijnsorganismen), het Vlaamse Gewest, de provincie en eventueel door particulieren en/of private bedrijven.
Op dit ogenblik zijn er 102 SHM’s werkzaam in Vlaanderen.